Chặn đọt sầu riêng là kỹ thuật quan trọng trong quá trình chăm sóc cây sầu riêng, là biện pháp ức chế sự sinh trưởng của các đọt non, giúp cây tập trung dinh dưỡng vào việc nuôi hoa và quả. giúp điều chỉnh sự phát triển của cây để tối ưu hóa năng suất và chất lượng trái. Nhưng việc này cũng không hề đơn giản, vì thế bà con nhà nông cùng Bác Sỹ Sầu Riêng tìm hiểu bí quyết chặn đọt sầu riêng thành công và hiệu quả qua bài viết sau.
Chặn đọt sầu riêng là gì?
“Chặn đọt sầu riêng” là kỹ thuật canh tác quan trọng nhằm ức chế sự sinh trưởng của các đọt non, giúp cây chuyển từ giai đoạn phát triển thân lá sang giai đoạn sinh sản, tập trung dinh dưỡng cho việc ra hoa, đậu trái và nuôi trái. Việc này giúp giảm thiểu rụng hoa, quả non, kích thích ra hoa đồng đều, từ đó tăng năng suất và chất lượng quả. Các phương pháp chặn đọt phổ biến bao gồm sử dụng chất ức chế sinh trưởng như Paclobutrazol, Kali Clorat (KCLO3), hoặc điều chỉnh dinh dưỡng bằng phân bón giàu kali. Ngoài ra, xiết nước và khoanh vỏ cũng được áp dụng. Tuy nhiên, cần lưu ý thực hiện đúng thời điểm và liều lượng, theo dõi sát sao tình trạng cây, và nên tham khảo ý kiến chuyên gia để đảm bảo hiệu quả và an toàn cho cây trồng.
Nên chặn đọt sầu riêng vào thời điểm nào
Thời điểm chặn đọt sầu riêng cần được xác định dựa trên giai đoạn sinh trưởng của cây và mục tiêu của người trồng. Dưới đây là những thời điểm quan trọng cần lưu ý:
- Giai đoạn nhú mắt cua: Đây là thời điểm cây chuẩn bị tạo mầm hoa. Chặn đọt lúc này giúp kích thích cây phân hóa mầm hoa và ra mắt cua, tạo điều kiện thuận lợi cho việc ra hoa đậu quả sau này.
- Giai đoạn sau xổ nhụy: Giai đoạn này cây thường rụng sinh lý nhiều. Nếu cây tiếp tục ra đọt non, tình trạng rụng hoa và quả non sẽ càng nghiêm trọng.
- Giai đoạn trái vào cơm: Trong giai đoạn này, cây cần tập trung dinh dưỡng để nuôi quả. Nếu cây ra đọt non, cơm sầu riêng dễ bị cháy, múi không ngon.
- Giai đoạn 4 tuần đầu sau khi đậu trái: Trong giai đoạn này, có thể vừa nuôi trái vừa nuôi đọt, nếu cây khỏe mạnh, và áp lực rụng trái không cao. Tuy nhiên, nếu cây có dấu hiệu rụng trái nhiều, thì cần tiến hành chặn đọt ngay.
- Giai đoạn tuần thứ 6 đến tuần 12: Đây là giai đoạn quan trọng tác động lên cơi đọt nuôi trái. Việc cạnh tranh dinh dưỡng trong những tuần này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến cơm trái như: sầu riêng sượng, cháy múi, nhão cơm, sượng cứng, lên màu kém, không bóng, vàng da. 1 Vì vậy chặn đọt thời gian này rất cần thiết.
4 Nguyên tắc bạn cần nắm khi chặn đọt Sầu riêng
Nguyên tắc 1: Hiểu rõ về mục đích kỹ thuật chặn đọt Sầu riêng.
Trong nguyên tắc này, bà con chỉ cần trả lời được câu hỏi: Tại sao cần chặn đọt Sầu riêng?
– Mục đích của việc chặn đọt Sầu riêng là hoạt động nhằm ức chế (chặn) sự phát triển của các cành non, để cây ngừng sinh cành lá và chuyển sang giai đoạn tạo mầm và tích lũy dinh dưỡng phục vụ cho việc ra hoa, kết trái. Việc chặn đọt đúng cách sẽ đảm bảo cây có khả năng ra hoa và đậu trái tốt, đồng thời hạn chế lãng phí dinh dưỡng. Phương pháp này thường được áp dung khi trái dưới 60 ngày tuổi.
Lý thuyết cơ bản là vậy nhưng quá trình này cần có sự linh hoạt và kinh nghiệm để tùy vào từng giống, từng vùng thổ những, khí hậu, từng nguồn nước tới, điều kiện mưa gió…mà ứng dụng cho phù hợp.
Để làm bông, làm trái hiệu quả cần 1 quá trình dài. Quá trình này bắt đầu từ sau khi thu hoạch.
Bà con cần theo dõi sát sự phát triển của cây, chú ý rằng mỗi cơi đọt Sầu riêng đều đóng vai trò quan trọng nhất định trong cả quá trình. Tùy vùng miền, tùy tuổi cây, tùy giống cây mà có 1,2,3 cơi đọt từ sau thu hoạch đến lúc làm bông vụ sau.
Nguyên tắc 2: Các bước cần làm sau thu hoạch để chuẩn bị cho việc chặn đọt Sầu riêng
Ngay sau khi thu hoạch, bà con cần chú ý chăm sóc vườn để cây sớm phục hồi sức khỏe và tiếp tục mang trái năng suất cho vụ sau.
2.1. Tỉa cành Sầu riêng:
Bà con cần theo dõi sát điều kiện vườn, thực hiện tỉa cành yếu, cành sâu bệnh, cành khô, cành nhỏ và tay lông. Trong trường hợp cây suy nặng thì không nên tỉa tay lông, vì lá trong tay lông góp phần quang hợp chuyển đổi chất nuôi cây, nếu tỉa hết cây sẽ suy hơn, khó phục hồi hơn.
2.2. Sử dụng thuốc chặn đọt sầu riêng
Hiện tại nhiều bà con dùng thuốc gốc đồng để thực hiện phun vệ sinh vườn Sầu riêng sau thu hoạch. Với thuốc gốc đồng, bà con cần chú ý khi phối trộn với các loại thuốc trị nấm trên cây Sầu riêng khác.
Khi phun thuốc, bà con chú ý phun kỹ thân cành lá để diệt rong rêu và nấm bệnh.
2.3 Rải vôi hoặc dùng thuốc trừ nấm + thuốc trừ tuyến trùng phần rễ cây Sầu riêng:
Để phòng bệnh thối rễ, bệnh thối rễ đen mỗi gốc Sầu riêng có thể rải khoảng 2-3 kg vôi cục để cho rã ra thành vôi bột. Rải vôi có tác dụng sát khuẩn, hạn chế tuyến trùng, nấm bệnh và tăng PH giúp cây hấp thụ NPK cao hơn. Việc này có thể làm cùng lúc với phun thuốc vệ sinh vườn.
Trong trường hợp muốn phun thuốc đặc trị nấm trên cây Sầu riêng, bà con có thể sử dụng thuốc với các hoạt chất Fosetyl-aluminium, hoặc Fosetyl-aluminium + Fluopicolide, Mancozeb + Metalaxyl,…cộng với thuốc phòng trừ tuyến trùng. Hiệu quả phòng trừ nấm bệnh, tuyến trùng của các thuốc đặc trị cũng rất hiệu quả.
2.4. Bón phân hữu cơ:
Sau khi rải vôi tầm 7-10 ngày bón các loại phân. Nếu là phân hữu cơ tự ủ như phân bò, phân dê, phân gà, trấu cà phê… thì lượng bón gốc khoảng 20-30 kg. Hoặc cộng thêm phân hữu cơ các loại trong nước 5-15 kg. Bổ sung thêm lợi nấm, lợi khuẩn.
2.5. Bón phân hóa học
Sau khi bón hữu cơ tầm 5-7 ngày tiếp tục bón phân hóa học, lượng bón khoảng 2-3 kg / cây. Tiến hành phun lá. Phun 2 lần cách nhau 7-10 ngày.
Nguyên tắc 3: Chú ý khi làm cơi đọt 1 và cơi đọt 2 trong quá trình chăn đọt sầu riêng
3.1. Cơi đọt 1:
Cơi đọt 1 là cơi phục hồi cây sau thu hoạch, cơi này thường ra rất mạnh. Tuy nhiên, một số cây nhiều trái, cây xảy ra hiện tượng suy thì không ra hoặc ra chậm, những dạng cây này cần chăm sóc đặc biệt hơn.
Trong thời gian ra cơi đọt non, các loại sâu và côn trùng chích hút như rệp sáp, rầy xanh, rầy bông…Bà con cần kiểm tra, theo dõi phát hiện sớm để phun phòng trừ. Các thuốc phun hiệu quả nên có các hoạt chất nằm trong nhóm 5GHS và thân thiện với môi trường, các loài thiên địch để tránh gây ra các vấn đề môi trường và dư lượng sau khi thu hoạch.
3.2. Cơi đọt 2:
Như đã trao đổi ở trên, thời gian ra các cơi đọt Sầu riêng khá nhanh nên bà con cần theo dõi vườn thường xuyên để thực hiện ngay những việc cần làm giúp cây hoàn thành các cơi đọt đúng thời điểm nhất.
Khi cơi đọt 1 già chuẩn bị ra cơi đọt 2 thì cân nhắc việc bón phân với hàm lượng lân cao nhằm giúp lá dày, cuốn ngắn, mập, hạn chế tối đa việc rụng lá sau này. Thực hiện phun phân bón qua lá 2 lần.
Trong thời điểm này vẫn cần chú ý phòng trừ sâu và côn trùng chích hút như rệp sáp, rệp mềm, rệp bông. Nếu thấy chúng xuất hiện với mật độ đạt ngưỡng gây hại thì cần phun trừ luôn.
Khi cơi đọt thứ 2 lụa thì bắt đầu bón phân, cân nhắc sử dụng phân có hàm lượng lân và kali cao nhằm giúp cây chuyển giai đoạn từ sinh trưởng sang sinh sản tốt hơn. Thực hiện nón phân lần 3, bón ở gốc kết hợp phun phân thuốc giúp lá mau thuần thục, phun ướt toàn lá.
Nếu cơi 1 phát triển mạnh, thì cơi 2 lá sẽ ra ít, nhưng lá sẽ to, dày, cây có lực. Còn khi cơi 1 yếu hoặc không ra, cơi 2 sẽ ra rất mạnh, sẽ thay toàn bộ lá mới, vì thế lá sẽ nhỏ và mỏng, lực cây yếu, ảnh hưởng rất lớn đến việc ra hoa đậu trái.
Nguyên tắc 4: Chú ý đến các yếu tố để cây Sầu riêng ra hoa hiệu quả khi tiến hành chặn cơi đọt 3.
Để Sầu riêng ra hoa hiệu quả cần 3 yếu tố chính tương hỗ cho nhau mới đạt hiệu quả tối ưu:
4.1. Lực cây, nhựa cây
Cây cần tích trữ dinh dưỡng đầy đủ, cân đối để giữ được lượng nhựa sống cần thiết phục vụ ra hoa, nuôi trái.
4.2. Siết nước tạo khô hạn
Khô hạn giúp đặc nhựa để lượng C%N đạt ngưỡng cần thiết tiến tới làm bông Sầu riêng. Vệc làm này khá phổ biến trong vụ nghịch tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (miền Tây) khi bà con cần ép cây ra hoa trong mùa mưa. Bà con dùng nhiều biện pháp kết hợp đậy bạt che gốc tạo khô hạn.
Lợi thế khác của miền Tây là chất đất sét, cấp hạt mịn nên lượng thẩm thấu thấp, nên việc đậy bạt đạt hiệu quả che phủ cao. Nếu ở vùng khác là đất dạng hạt thẩm thấu cao thì không nên áp dụng như miền Tây vì sẽ kém hiệu quả.
4.3. Cơi đọt 3 (cơi đọt quan trọng nhất)
Theo ghi nhận tại khu vực ĐB sông Cửu Long và Đông Nam Bộ thì nhiều nhà vườn cho biết ngày 15 và mồng 1 âm lịch là những ngày có tiết bông, trời trong và gió nhẹ sẽ thuận lợi cho việc Sầu riêng nhú nụ mạnh hơn.
Tuy nhiên, nếu hoạt động làm bông mùa nghịch thì mới cần cầu kỳ, kỹ lưỡng, còn trong mùa thuận bà con chỉ cần làm đủ các bước phân bón gốc và lá như trên là có thể khá an tâm.
Khi hoa sáng đều có độ dài 1-2 cm thì bắt đầu tiến hành tưới theo. Lúc này cần lấy thêm 1 cơi đọt nữa, cơi đọt này là cơi quan trọng nhất, vì nó sẽ quang hợp chuyển đổi khoáng chất thành đường nuôi trái.
- Tưới nước 2-3 lần mỗi ngày, tưới nhiều nước.
- Bón phân thúc ra đọt, kết hợp phun phân qua lá có hàm lượng N cao. Cơi đọt này cần được bảo vệ đặc biệt trước sự xâm hại của sâu bệnh vì có vai trò nuôi dưỡng trái sau này. Đây là thời điểm bà con nên chú ý vệ sinh vườn thường xuyên và phun thuốc phòng trừ nấm, trừ công trùng chích hút (nếu có) để bảo vệ đọt non.
- Khi hoa có độ dài 3-4 cm thì bắt đầu tỉa bỏ tất cả các hoa ở đầu cành và sát gốc cành, chỉ chừa lại những chùm hoa ở giữa cành có khả năng mang trái, nhưng cũng cần tỉa thưa ra cho trái dễ hấp thụ ánh sáng và cũng ngừa lây lan bệnh trên cây Sầu riêng trong giai đoạn cực trọng này.
Thời điểm này có thể phun thuốc ngừa bệnh thán thư cho hoa với các hoạt chất an toàn, hiệu quả cao như Probineb, Metiram Complex, Mancozeb, Azoxystrobin, Pyraclostrobin,… liều lượng phun theo khuyến cáo và đảm bảo thời gian cách ly
- 30 ngày sau nhú nụ bón phân thuốc và kết hợp bo- canxi giúp cuống chắc và thụ phấn tốt hơn. 45 ngày sau nhú nụ phun lá. Giảm dần lượng nước tưới và ngưng tưới giai đoạn hoa đang nở.
- Sau khi hoa nở hết 4-5 ngày tưới nhấp lại, tăng dần nhưng chỉ bằng 2/3 lượng nước ban đầu. Qua 60 ngày thì tưới bình thường.
KẾT LUẬN
Kỹ thuật chặn đọt Sầu riêng là điều kiện quan trọng để cho một vụ mùa bội thu. Tuy hiện tại có nhiều cách quản lý cơi đọt được chia sẻ nhưng bà con cần cân nhắc các điều kiện vườn nhà mình để áp dụng các biện pháp phù hợp nhất.
Trong giai đoạn chặt đọt, bà con đặc biệt chú ý nếu thời gian chưa đủ 55 ngày mà cây ra đọt non, thì cây sẽ tập trung dinh dưỡng nuôi đọt mà quên nuôi trái nên trái sẽ bị rụng. Đây là một trong những nguyên nhân chính khiến trái rụng nhiều. Nếu trường hợp này xảy ra , có thể phun phân bón lá có hàm lượng lân và kali cao giúp lá và phun trái phân bón canxi giúp chống rụng trái non.
Một lưu ý nữa là trong mùa nắng cần để có để có thảm thực vật che phủ đất, giảm sốc nước, sốc nhiệt và cháy rễ tơ là nguyên nhân chính gây cháy lá. Có một số hoạt chất giúp bà con quản lý cỏ hiệu quả ở vườn Sầu riêng bà con cân nhắc để sử dụng hiệu quả. Chúc bà con những vụ Sầu riêng thành công như ý!
