Bệnh vàng lá thối rễ rất hay gặp trên cây Sầu riêng, đây là một trong những bệnh hại ảnh hưởng nặng tới năng suất và chất lượng “trái cây vua”. Bệnh do nấm hại gây ra, thường phát sinh trong mùa mưa, xâm nhập qua rễ cây, gây hại cho rễ. Khi rễ cây bị tổn thương, khả năng cung cấp chất dinh dưỡng cho cành, lá kém đi, khiến cây hao mòn, lá vàng và rụng, mất khả năng quang hợp.
Ảnh st: Cây Sầu riêng bị bệnh vàng lá thối rễ
Trong bài viết hôm nay, mời bà con cùng tìm hiểu một số nguyên nhân gây ra bệnh vàng lá thối rễ cũng như các tác nhân khiến tình trạng bệnh tiến triển nhanh và mạnh hơn.
NGUYÊN NHÂN GÂY BỆNH VÀNG LÁ THỐI RỄ SẦU RIÊNG VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG TRỪ
1. Tác nhân trực tiếp gây bệnh vàng lá thối rễ trên cây Sầu riêng
Có 3 loại nấm gây hại là tác nhân chính khiến Sầu riêng bị bệnh vàng lá thối rễ: nấm Fusarium, Pythium, Phytophthora, trong đó dòng nấm Phytophthora palmivora chiếm phần lớn tỷ lệ gây hại. Bên cạnh đó, tuyến trùng cũng là một tác nhân khiến bệnh dễ xảy ra hơn và trầm trọng hơn. Loài giun gây hại này chích hút nhựa từ rễ cây, khiến rễ cây bị tổn thông và tạo điều kiện cho nấm bệnh xâm nhiễm nhanh hơn.
2. Môi trường thuận lợi cho nấm bệnh phát triển và gây bệnh vàng lá thối rễ Sầu riêng
2.1. Do nguồn nấm bệnh lưu tồn trong đất, trong vườn:
Sầu riêng là cây trồng giá trị cao và hiện được phát triển mạnh ở nhiều khu vực trên cả nước. Những khu vực có diện tích Sầu riêng lớn nhất như Tây Nguyên, ĐB sông Cửu Long và Đông Nam Bộ.
Ảnh st: Cây Sầu riêng trưởng thành bị bệnh vàng lá thối rễ nặng
Riêng ở khu vực miền Đông và Tây Nguyên, các vườn Sầu riêng phần lớn được trồng lại trên các vườn hồ tiêu cũ. Trên nền đất vườn này vốn còn tồn dư nhiều mầm bệnh trong đất như nấm Fusarium, Pythium, Phytophthora,…và tuyến trùng không được xử lý. Khi trồng mới Sầu riêng bà con không làm đất kỹ nên nấm bệnh tồn dư trong đất và trog các tàn dư tại vườn tiếp tục gây hại cho cây trồng mới.
Một nguyên nhân nữa là các loại nấm bệnh này rất dễ lây lan, các bào tử nấm có thể theo nguồn nước, gió, nước mưa, công cụ lao động phát tán nhanh chóng, nhất là khu vực miền Tây, nơi có nhiều kênh rạch theo mương nước chảy trong vườn.
2.2. Do vườn ít được chăm sóc, quy hoạch chưa tốt:
– Bệnh vàng lá thối rễ cũng thường phát triển và lây lan mạnh tại các vườn ít được chăm sóc.
– Hệ thống rãnh thoát nước kém, bị ngập úng trong mùa mưa. Điều này rất thuận lợi cho nấm Phytophthora xâm nhiễm rễ cây bằng động bào tử có roi bơi được trong nước, mùi rễ cây ngập nước hấp dẫn chúng đến tấn công và lây lan khắp nơi.
– Nguy cơ nặng hơn khi rễ cây bị ngập thiếu ôxy để hô hấp, chất độc tích lũy trong đất lâu ngày làm rễ bị ngộ độc và suy yếu, dễ bị một hay nhiều loại nấm bệnh tấn công.
– Khu vực Miền Đông mô trồng là mô âm dễ bị úng rễ khi mưa nhiều.
2.3. Do đất trồng không phù hợp và chưa được cải tạo:
– Đất trồng Sầu riêng cũng đòi hỏi một số yêu cầu cơ bản vệ độ PH đất, nếu pH thấp < 5 là điều kiện thuận lợi cho nấm bệnh phát triển.
– Đất thiếu phân hữu cơ, bón phân hóa học thời gian dài làm đất bị chua, đất dẽ chặt, ít vi sinh vật có lợi.
2.4. Do chế độ phân bón và bổ sung trung vi lượng không cân đối:
– Nhiều nhà vườn trồng mới chưa có kinh nghiệm sử dụng phân thuốc, khi bón phân không hợp lý, dư thừa còn tồn lại trong đất cũng là một nguyên nhân tạo điều kiện cho nấm bệnh phát triển.
– Bổ sung thiếu trung vi lượng cũng khiến cây suy yếu, ít sức đề kháng với nấm bệnh hay thời tiết cực đoan.
3. Cách nhận biết cây Sầu riêng bị bệnh vàng lá thối rễ do nấm bệnh:
Ảnh st: Biểu hiện lá vàng đồng loạt khi cây Sầu riêng mắc bệnh vàng lá thối rễ
3. 1. Biểu hiện vàng lá:
Khi nhiễm nấm, lá cây Sầu riêng dần chuyển sang màu vàng, rụng nhiều, đặc biệt là ở phần ngọn cành. Đây là dấu hiệu dễ nhận biết nhất của cây Sầu riêng bị vàng lá thối rễ do nấm.
Cùng với việc lá vàng đồng loạt trên cây, xuất hiện vết cháy ở chóp lá, bà con sẽ thấy cây còi cọc, sinh trưởng kém, đọt non mọc chậm hoặc ngừng phát triển. Các biểu hiện này sẽ dễ nhận thấy hơn trên cây non yếu.
3. 2. Biểu hiện thối rễ:
Ảnh st: Biểu hiện rễ Sầu riêng bị thối khi mắc bệnh vàng lá thối rễ
– Khi nhiễm nấm bệnh nhẹ, rễ cây Sầu riêng mắc bệnh vàng lá thối rễ thường bị thối mềm, chuyển màu nâu, vỏ rễ bong tróc.
– Khi bệnh nặng hơn, rễ chính bị thối đen, khô cứng, mất khả năng hút nước và dinh dưỡng.
3. 3. Bệnh gây hậụ quả nặng cho cây Sầu riêng
– Nếu phát hiện muộn bệnh vàng lá thối rễ Sầu riêng hoặc không điều trị đúng cách có thể mất mùa, thâm hụt năng suất, chất lượng trái sụt giảm hoặc chết cây.
– Khi điều trị cây Sầu riêng bị bệnh vàng lá thối rễ nặng, bà con cũng tốn kém chi phí nhiều hơn.
– Khi cây chết hẳn, đầu tư trồng mới, bà con sẽ mất thêm chi phí và chưa thể thu hoạch trong một thời gian dài. Lợi nhuận từ vườn chắc chắc chắn sút kém hơn.
4. Hướng dẫn phòng trừ bệnh vàng lá thối rễ trên Sầu riêng do nấm hại
Với bệnh Vàng lá thối rễ do nấm hại, bà con có thể thực hiện ngay một số biện pháp quản lý sau:
4.1. Biện pháp canh tác phòng ngừa bệnh vàng lá thối rễ Sầu riêng:
– Bổ sung phân bón hợp lý và đầy đủ, chú trọng tawnng sử dụng phân có thành phần hữu cơ giúp đất tơi xốp, độ thông thoáng cao, hệ vi sinh vật đất đa dạng, tăng pH của đất.
– Thiết kế mương tưới tiêu nước tại các vườn có khả năng ngập úng, nhất là vào mùa mưa. Có giải pháp quản lý cỏ dại hợp lý để chống xói mòn đất và giữ nước chậm bốc hơi trong mùa nắng.
– Vườn chuẩn bị trồng mới nên xử lý đất kỹ ở hố trồng bằng phân hữu cơ và vôi để tiêu diệt nguồn bệnh. Tiêu hủy tàn dư thực vật đã nhiễm nấm bệnh, đắp cao mô trồng Sầu riêng tránh tình trạng ngập úng.
4.2. Sử dụng các thuốc đặc trị nấm bệnh trên Sầu riêng:
Để phòng trừ nấm bệnh, tuyến trùng gây vàng lá thối rễ trên Sầu riêng, bà con có thể sử dụng các thuốc BVTV. Tuy nhiên, cần lựa chọn các sản phẩm uy tín để đổ gốc hay phun lá mà không gây ảnh hưởng tới hệ vi sinh vật trong đất cũng như các loài thiên địch.
Ảnh st: Phun thuốc BVTV trừ nấm bệnh trên cây Sầu riêng
– Các hoạt chất trừ nấm Phytopthora palmivora gây bệnh vàng lá thối rễ từ gốc an toàn, hiệu quả hàng đầu trên thị trường gồm có Fosetyl-aluminium, Phosphorous acid, Dimethomorph, Mancozeb + Metalaxyl,..
– Tốt nhất, bà con nên lựa chọn các sản phẩm có chứa các hoạt chất trên với tiêu chuẩn thuộc nhóm 5GHS, được chuyên gia nông nghiệp khuyến cáo nên sử dụng cho cây ăn trái và rau màu. Các sản phẩm này cũng giúp bà con đảm bảo an toàn dư lượng thuốc BVTV khi thu hoạch và tiện truy xuất nguồn gốc theo tiêu chuẩn Vietgap, Globalgap…cho cả thị trường nội địa và xuất khẩu.
4.3. Một vài lưu ý để phòng ngừa và ngăn bệnh vàng lá thối rễ Sầu riêng tái phát
– Xử lý đất trồng kỹ lưỡng trước khi xuống giống. Vun đắp mô cao để tránh bị ngập úng để các loại nấm hại như Phytopthora, Phythium,…không có điều kiện xâm nhiễm gây hại
– Bón bổ sung phân chuồng định kỳ giúp đất tơi xốp, giàu dinh dưỡng, giữ hệ sinh vật trong đất phát triển; quản lý tốt cỏ trong vườn, không tận diệt cỏ mà để lại một thảm hợp lý giúp đất được che phủ, giảm hiện tượng bốc hơi nước và tạo điều kiện cho các chủng nấm có lợi sinh sống.
– Xây dựng hệ thống thoát nước, tưới tiêu trong vườn tốt, tránh đọng nước trên bề mặt tiếp xúc.
– Vệ sinh vườn, đốn bỏ và tiêu hủy các cây chết, các phần cành lá nhiễm nấm bệnh…
– Thường xuyên thăm vườn để phát hiện bệnh sớm và có biện pháp xử lí kịp thời. Với bệnh vàng lá thối rễ thì khả năng phục hồi cao, ít ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của cây nếu được phát hiện và điều trị sớm.
– Rải vôi xung quanh tán cây và quét vôi lên gốc cây, cách mặt đất ít nhất 1m. Có thể phun thuốc đặc trị nấm lên toàn thân, cành, lá và đổ rễ định kỳ để ngăn ngừa nấm bệnh quay lại hoặc lây lan từ các vườn bên cạnh.
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN DỤ:
Cùng với giá trị xuất khẩu Sầu riêng tăng cao trong vài năm gần đây, nhà nông nhiều khu vực liên tục mở rông diện tích cây trồng này. Tuy nhiên, do là cây trồng khó tính, nhạy cảm với các loại nấm bệnh nên Sầu riêng không dễ canh tác. Một số bệnh có thể gây thiệt hại nặng cho các nhà vườn và cần chú ý là vàng lá thối rễ, nứt thân xì mủ, thán thư, thối trái,…
Các nhà khoa học và các tập đoàn thuốc BVTV đã sớm cung cấp cho bà con nhiều giải pháp phòng trừ hiệu quả, giúp bà con quản lý tốt các bệnh do nấm hại gây ra bằng phương pháp phun trừ định kỳ với các hoạt chất được đánh giá là an toàn, thuộc nhóm 5GHS được khuyến cáo dùng cho cây ăn trái và rau màu.
Hơn hết, để gặt hái những mùa vụ bội thu, nâng cao giá trị Sầu riêng, bà con cần thường xuyên thăm vườn để sớm phát hiện các biểu hiện nấm bệnh gây hại và xử lý kịp thời. Bà con cũng lưu ý tiến hành đồng thời cả các biện pháp canh tác tốt để đảm bảo sản xuất bền vững.
Cám ơn bà con đã theo dõi và chúc bà con những vụ mùa bội thu năng suất, chất lượng!
