Hiện tượng sầu riêng bị vàng lá xảy ra khá thường xuyên và đây là một dấu hiệu cảnh báo quan trọng giúp người trồng nhận biết cây đang mắc bệnh gì. Khó khăn là ở chỗ tuy cùng có dấu hiệu vàng lá nhưng với những nguyên nhân bệnh lý khác nhau, vì thế làm thế nào để nhận biết sầu riêng bị vàng lá, nguyên nhân và cách phòng trị là điều vô cùng quan trọng
Ảnh: Sầu riêng bị vàng lá thối rễ gây ảnh hưởng nghiêm trọng
Hãy cùng bác sỹ sầu riêng theo dõi nội dung dưới đây để hiểu đúng về các biểu hiện và nguyên nhân của bệnh vàng lá trên cây Sầu riêng, từ đó sớm có kế hoạch chăm sóc hiệu quả.
Cũng giống như con người, khi xuất hiện các triệu chứng sốt, ho, đau nhức là cảnh báo có thể đang nhiễm cúm, virus, nhiễm trùng,…thì hiện tượng vàng lá trên cây Sầu riêng cũng báo hiệu sức khỏe cây đang có vấn đề và cần được khắc phục kịp thời.
Ảnh: Lá vàng nhiều có thể là một hiện tượng bệnh lý trên cây Sầu riêng
Các dấu hiệu cây Sầu riêng bị bệnh có thể bắt đầu từ rễ, thân, cành, tuy nhiên biểu hiện dễ nhận thấy nhất chính là khi chúng xuất hiện trên lá, và đây cũng là cách giúp người trồng nhận biết khả năng cây đang mắc bệnh gì.
Đối với cây Sầu riêng, lá là một bộ phận quan trọng, giúp cây quang hợp tốt, trao đổi khí và tăng tiềm lực mang trái cho cây. Không phải ngẫu nhiên khi người trồng Sầu riêng quan tâm đặc biệt tới bộ lá của cây, luôn chăm sóc để bộ lá bóng, dầy, khỏe. Nhìn vào bộ lá, sự phát triển của các cơi đọt, những người làm vườn có kinh nghiệm sẽ đoán được vụ này Sầu riêng cho trái tốt hay không, trái có chất lượng thơm ngon hay không.
Nếu phát hiện lá bị bệnh như thán thư, đốm lá, nấm hồng hay vết sáp trắng do rệp sáp tấn công…hoặc thường gặp nhất là lá vàng, khô, rụng dần…người trồng Sầu riêng cần đặc biệt quan tâm tới hiện tượng này bởi có thể đây là dấu hiệu cảnh báo cây đang mắc bệnh, thiếu dinh dưỡng hoặc chưa được chăm sóc hợp lý.
1. Các nguyên nhân phổ biến dẫn đến sầu riêng bị vàng lá
Hiện tượng vàng lá Sầu riêng có thể do nhiều nguyên nhân, tuy nhiên dưới đây chúng tôi sẽ cung cấp 3 nguyên nhân và các biểu hiện phổ biến thường gặp nhất.
1.1. Sầu riêng bị vàng lá thối rễ do nấm hại
a. Điều kiện phát sinh bệnh vàng lá thối rễ:
Bệnh vàng lá do thối rễ hay còn được gọi là “Vàng lá thối rễ” là một trong những nguyên nhân thường gặp nhất. Hiện tượng này thường xảy ra ở các vườn sầu riêng đang trong giai đoạn kiến thiết; trong mùa mưa, ẩm độ cao; trong các vườn có phần gốc thấp, cành lá thấp tiếp xúc với đất nhiều, thiếu thông thoáng. Nguồn gốc chủ yếu của bệnh là nấm Phytophthora và Fusarium tồn tại sẵn trong đất trồng hoặc lây lan từ nguồn nước, công cụ lao động,…tấn công rễ cây khi gặp điều kiện thuận lợi.
b. Biểu hiện sầu riêng bị vàng lá thối rễ:
Nấm hại tấn công Cây sầu riêng gây thối rễ. khi đó chất dinh dưỡng không còn được vận chuyển lên lá khiến lá sẽ chuyển màu vàng. Dấu hiệu nhận biết là lá vàng ở cả phần gân và phiến lá, có thể xuất hiện các đốm màu nâu. Lá thường vàng từ trên đọt non xuống đến lá già và vàng theo từng cành khu vực cành trên cây, không vàng đồng loạt cả cây. Khi bị vàng lá do nguyên nhân này, cây cũng có hiện tượng còi cọc, sinh trưởng kém. Trong trường hợp bệnh nặng, lá khô héo, vàng, rụng dần và cây sẽ bị chết.
Bệnh vàng lá thối rễ ở Sầu riêng rất nghiêm trọng, gây ảnh hưởng lớn đến sự phát triển cũng như năng suất. Trong trường hợp cây chết khi đang ở độ tuổi thu hoạch, thiệt hại còn lớn hơn khi vừa mất mùa vừa phải đầu tư trồng lại. Do đó bà con cần lưu ý thực hiện các biện pháp phòng bệnh và xử lý kịp thời khi phát hiện cây mắc bệnh, tránh lây lan ra toàn vườn.
1.2. Sầu riêng bị vàng lá do thiếu trung vi lượng
a. Điều kiện phát sinh:
Để bộ lá xanh tốt, thực hiện đầy đủ chức năng quang hợp, trao đổi khí, dinh dưỡng, chúng cần được cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng thiết yếu và trung vi lượng như Sắt, Đồng, Kẽm, Magie, Mangan . Khi cây thiếu chất, đặc biệt là vi chất và trung vi lượng, lá sẽ chuyển sang màu vàng, gây bệnh vàng lá.
Biểu hiện:
Tình trạng vàng lá Sầu riêng thường xuất hiện khi đất bị mất cân đối về dinh dưỡng, đất nhiễm phèn, chua,…Biểu hiện cơ bản bao gồm lá non vàng đều màu, tươi bóng, gân lá vẫn xanh, lá già bị cháy chóp lá. Tốc độ vàng lá đồng loạt trên cả cây. Thiếu dinh dưỡng cũng khiến cây còi cọc, kém phát triển, ít đọt non và dễ bị sâu bệnh tấn công, khả năng phục hồi chậm.
1.3. Điều kiện đất và nước thiếu phù hợp
Là cây trồng nhạy cảm, Sầu riêng cũng dễ bị ảnh hưởng bởi các tác nhân tới từ môi trường như độ pH đất, nước tưới, độ ẩm đất và nhiệt độ. Những tác nhân này gây ảnh hưởng không nhỏ đến sự hấp thụ dinh dưỡng của cây và dẫn đến tình trạng vàng lá.
a. Độ pH đất quá thấp hoặc cao:
Cây sầu riêng phát triển tốt nhất trong môi trường đất có độ pH từ 5,5 đến 7,0. Cây sẽ gặp khó khăn nếu đất quá chua (pH thấp) hoặc quá kiềm (pH cao). Trong trường hợp này cây sẽ gặp khó khăn trong việc hấp thụ dinh dưỡng, dẫn đến tình trạng vàng lá.
b. Nguồn nước không đạt chất lượng:
Hiện tượng vàng lá trên Sầu riêng cũng có thể do nước tưới nhiều muối hoặc chứa kim loại nặng. Nguồn nước tưới không đạt chất lượng sẽ ảnh hưởng đến hoạt động của vi sinh vật trong đất, từ đó làm giảm khả năng hấp thụ dinh dưỡng của cây.
c. Độ ẩm đất không phù hợp:
Độ ẩm của đất rất quan trọng với cây Sầu riêng. Nếu đất quá khô hạn hoặc quá ẩm ướt kéo dài, cây cũng gặp khó khăn trong việc hấp thụ dinh dưỡng, dẫn đến tình trạng vàng lá.
d. Nhiệt độ quá thấp hoặc cao:
Nhiệt độ lý tưởng để cây Sầu riêng phát triển tốt nhất khoảng từ 20°C đến 35°C. Nếu nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp, cây sẽ bị stress và có thể là nguyên nhân gây bệnh vàng lá.
2. Hướng xử lý khi sầu riêng bị vàng lá
Hiểu rõ về các nguyên nhân gây vàng lá trên cây Sầu riêng giúp các nhà vườn có hướng khắc phục cụ thể và kịp thời, giúp cây có bộ lá dầy, xanh, bóng, đảm bảo thực hiện tốt các chức năng quang hợp và sinh dưỡng cho cây, đặt nền tảng đạt vụ mùa bội thu.
2.1. Xử lý bệnh Vàng lá thối rễ trên cây Sầu riêng
Để xử lý bệnh Vàng lá thối rễ, cần thực hiện tổng hợp nhiều biện pháp. Việc cần làm nhất vẫn là thực hiện quy hoạch vườn hợp lý, vệ sinh thường xuyên, tạo độ thông thoáng cho cây dễ thở, thu gom cành lá sát đất, rườm ra hoặc mắc bệnh để hủy bỏ, tránh lây lan.
Với nguyên nhân do nấm hại hoặc tuyến trùng, có thể thực hiện phun thuốc phòng trừ sớm để ngăn ngừa, giảm thiểu tình trạng nhiễm bệnh do nguồn nước hoặc lấy lan từ các vườn bên cạnh.
Hiện tại có khá nhiều sản phẩm phòng trừ nấm, tuyến trùng gây Vàng lá thối rễ từ các công ty uy tín, bà con lưu ý lựa chọn sản phẩm thuộc nhóm 5GHS, thích hợp với IPM, thân thiện với môi trường và đảm bảo dư lượng xuất khẩu.
2.2. Xử lý thiếu dinh dưỡng và trung vi lượng:
Cung cấp dinh dưỡng hợp lý và đầy đủ là cách tăng cường sức khỏe và khả năng chống chịu sâu bệnh, điều kiện thời tiết cực đoan của cây Sầu riêng và phòng ngừa bệnh vàng lá . Bà con có thể cân nhắc các lưu ý dưới đây:
a. Bổ sung dinh dưỡng hợp lý:
Bổ sung các loại phân bón định kỳ và trung vi lượng hợp lý, đầy đủ để cây phát triển cân đối. Chú trọng những thời điểm cực trọng để cung cấp đúng và đủ dưỡng chất cho cây trồng. Đồng thời đây cũng là cách để tăng sức đề kháng của cây.
b. Bổ sung vi sinh vật có lợi trong đất:
Bà con có thể cung cấp các loại vi sinh có ích từ đầu mùa mưa. Các chủng có lợi sẽ đối kháng nấm hại trong đất và tăng sức khỏe cho cây trồng.
c. Xử lý đất và nguồn nước:
Cây Sầu riêng kén đất và nước, vậy nên cần thực hiện kiểm tra 2 điều kiện thiết yếu này trước khi tiến hành quy hoạch trồng Sầu riêng. Với đất trồng và nguồn nước có thể cải tạo được thì cần thực hiện cải tạo trước khi trồng cây, đảm bảo nền tẳng tốt cho cây phát triển và đạt hiệu quả đầu tư bền vững.
Để cây có thể hấp thụ dinh dưỡng tốt nhất, đất cần đảm bảo tơi xốp, độ pH ổn định. Nếu đất dễ úng nước, bị phèn, chua thì lưu ý đặc biệt khi bổ sung nhiều thành phần trung vi lượng, cây lại càng có hiện tượng vàng lá thêm.
Nhiều nhà nông đã thực hiện bón phân lân vi sinh hợp lý để tăng độ tơi xốp, màu mỡ cho đất. Nếu đất có độ pH thấp, có thể bổ sung vôi để điều chỉnh pH lên mức thích hợp. Sau đó bón phân mới phát huy hiệu quả, giúp cây phát triển khỏe, xanh tốt và đi đọt như ý.
3. Biện pháp bền vững phòng ngừa sầu riêng bị vàng lá
Đảm bảo sức khỏe cây Sầu riêng lâu dài, để mỗi vụ đều nhận được tin vui được mùa là mơ ước của mọi nhà vườn trồng Sầu riêng. Để thực hiện điều này, bên cạnh việc cung cấp dinh dưỡng cân đối, hợp lý còn phải chủ động thăm vườn thường xuyên và phòng ngừa các nguy cơ thiệt hại năng suất do các bệnh như Vàng lá, thối rễ, thối hoa, thối trái…
3.1. Cân đối dinh dưỡng cho cây:
Bổ sung phân hữu cơ, phân vô cơ và phân bón lá định kỳ để cây phát triển cân đối. Đồng thời đây cũng là cách để tăng sức đề kháng của cây.
3.2. Ứng dụng hợp lý các bộ giải pháp Bảo vệ thực vật:
Chú trọng công tác “phòng bệnh hơn chữa bệnh” để ngăn ngừa nấm hại, sâu bệnh tấn công cây trồng. Lựa chọn các bộ giải pháp BVTV thân thiện với môi trường, đảm bảo dư lượng cho xuất khẩu.
3.3 Vệ sinh vườn thông thoáng:
Cắt tỉa cành và dọn cỏ rác định kỳ để tránh tạo môi trường ẩm ướt cho nấm bệnh phát triển.
3.4. Đảm bảo thoát nước vào mùa mưa:
Kiểm tra chất đất thường xuyên. Thiết kế rãnh nước để tránh ngập úng, đọng nước ở gốc cây.
3.5. Bổ sung vi sinh vật có lợi trong đất:
Bà con có thể cung cấp siêu vi sinh Trichoderma vào đầu mùa mưa. Các chủng có lợi sẽ đối kháng nấm hại trong đất.
Kết Luận
Sầu riêng bị vàng lá là một vấn đề phổ biến và gây ảnh hưởng lớn đến năng suất của cây sầu riêng. Vì thế qua bài viết này sẽ giúp bà con chủ động phòng ngừa và xử lý hiệu quả tình trạng sầu riêng bị vàng lá, mang đến cho bà con nông dân có một vườn sầu riêng khỏe mạnh, cho năng suất cao và chất lượng tốt.
