Trước đây, bệnh vàng lá thối rễ Sầu riêng chủ yếu xuất hiện trong mùa mưa nhưng hiện tại, bệnh xuất hiện nhiều hơn cả trong mùa khô. Nguyên nhân được cho là do diện tích Sầu riêng nhân lên quá nhanh, điều kiện vệ sinh vườn chưa đảm bảo, thời tiết khí hậu mưa nắng thất thường khiến cho nấm bệnh phát triển nhanh chóng và tồn dư trong đất, gặp điều kiện thuận lợi sẽ phát triển nhanh.
Xu hướng dịch chuyển của các lao động thời vụ kèm theo công cụ canh tác cũng là một nguyên nhân khiến bệnh do nguyên nhân chủ yếu từ nấm hại lây lan nhanh chóng và sâu rộng hơn.
Bệnh vàng lá thối rễ gây hại nặng không phải chỉ ở một vụ mà còn có nguy cơ gây suy kiệt sức khỏe cây Sầu riêng lâu dài dẫn tới không đạt ở các vụ sau, thâm chí chết cây khi bệnh nặng. Để phát hiện kịp thời và ngăn ngừa bệnh hại nguy hiểm này, cần hiểu nguyên nhân gây bệnh và áp dụng tổng hợp nhiều giải pháp canh tác. Hãy cùng Bác Sỹ Sầu Riêng tìm hiểu trong nội dung dưới đây nhé!
1. Nguyên nhân gây bệnh vàng lá thối rễ Sầu riêng:
Bệnh vàng lá thối rễ sầu riêng là một bệnh phức tạp do sự kết hợp của nhiều yếu tố. Về mặt sinh học, các loại nấm như Phytophthora, Fusarium, Pythium và tuyến trùng tấn công trực tiếp vào rễ, gây tổn thương và thối rữa. Các yếu tố phi sinh học như đất kém thoát nước, nhiễm phèn, mặn, thiếu dinh dưỡng, cùng với việc chăm sóc không đúng cách (bón phân, tưới nước không hợp lý) làm suy yếu cây, tạo điều kiện cho bệnh phát triển. Ngoài ra, thời tiết mưa nhiều, độ ẩm cao và vườn cây không thông thoáng cũng góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
1.1. Bệnh vàng lá thối rễ Sầu riêng do nấm Phytopthora
Nấm Phytophthora tấn côngcây ở bộ phận rễ non, tiết độc tố gây tắt mạch dẫn làm hư rễ, hư vỏ rễ, khiến cho rễ cây biến dạng, nổi u cục, nốt sần, tạo điều kiện cho nhiều đối tượng gây hại khác tấn công bộ rễ Sầu riêng, ngoài ra tuyến trùng cũng là loại cùng “cộng sinh” tấn công vùng rễ gây tổn thương sâu làm cây bị suy kiệt nhanh hơn.Rễ cây bị tổn thương, không còn cung cấp đủ nước và dưỡng chất cho lá, khiến lá héo úa, vàng rồi rụng.
1.2. Môi trường ẩm ướt tăng nguy gây bệnh vàng lá thối rễ Sầu riêng
Điều kiện ngập úng lâu ngày cũng có thể là một tác nhân hoặc làm trầm trọng thêm bệnh vàng lá thôí rễ trên cây Sầu riêng.
2. Triệu chứng của bệnh vàng lá thối rễ do nấm:
Khi bệnh mới xuất hiện, lá không có bất thường nhưng gân lá có màu vàng nhạt, phiến lá ngả màu vàng cam dẫn đến rụng lá, cây sinh trưởng kém, giảm năng suất và chất lượng trái.
Khi mắc bệnh nặng, toàn bộ lá chuyển sang màu vàng, rụng lá kèm rụng trái. Bệnh nặng có thể làm chết cây, nhánh cây bị bệnh hướng nào thì rễ cũng thường bị thối ở hướng đó. Bộ rễ bị thối lan dần từ rễ nhỏ vào trong rễ lớn. Rễ tơ và rễ cái đều bị hoại tử, rễ bị thối có màu nâu, vỏ rễ tuột ra khỏi phần lõi bên trong có sọc nâu lan dần vào rễ cái.
Rễ bị gây hại dần mất khả năng hấp thu nước và dinh dưỡng nuôi cây, khiến cành dần bị chết khô. Bệnh trở nặng, tất cả rễ đều bị thối đen và chết cây.
3. Cách nhận biết cây bị Vàng lá thối rễ do nấm và vàng lá do thiếu dinh dưỡng:
a. Nhận biết bệnh Vàng lá thối rễ do thiếu trung vi lượng
Khi thiếu các trung vi lượng như Nitơ, Sắt (Fe), Magie (Mg) bà con quan sát thất thịt lá màu vàng, gân lá màu xanh, lá không bị rủ, cây không bị hư hỏng, không bị thối rễ, thối gốc.
b. Nhận biết hiện tượng vàng lá do nấm Phytopthora
Trong trường hợp vàng lá do thối rễ vì nấm Phytophthora sẽ xảy ra hiện tượng thối rễ, vàng lá, rụng lá, cây trông héo úa rõ rệt.
4. Bệnh vàng lá thối rễ gây ảnh hưởng như thế nào?
Nếu không được xử lý đúng cách và triệt để bệnh vàng lá thối rễ, cây Sầu riêng sẽ không thể phát triển, khó mang trái, sức cây không bền, năng suất và chất lượng trái giảm, múi dễ sượng, thối. Bệnh nặng có thể gây chết cây.
Sầu riêng đang là cây trồng có giá trị kinh tế cao. Mỗi cây Sầu riêng một vụ có thể cho từ 60 – 300kg trái. Với giá thành cao từ 120.000 đồng tới 180.000 đồng/kg trái thì lợi nhuận bị thất thu sẽ càng lớn hơn, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuân và uy tín của các nhà vườn.
Nấm bệnh có thể lây lan qua nguồn nước, công cụ lao động, người lao động từ cây này sang cây khác và từ vườn này sang vườn khác một cách nhanh chóng. Tồn dư bệnh hại nếu không xử lý triệt để cũng có thể ảnh hưởng từ mùa này sang mùa khác, nhà vườn càng tốn kém chi phí cao hơn để giải quyết triệt để.
5. Hướng dẫn phòng trừ bệnh vàng lá thối rễ trên Sầu riêng từ các nguyên nhân khác nhau
Vàng lá là một trong những biểu hiện thường gặp của cây trồng khi gặp vấn đề về sức khỏe. Trong trường hợp nhận thấy cây Sầu riêng bị vàng lá, điều bà con cần làm là “thăm khám” lá kỹ càng để phát hiện nguyên nhân gây bệnh chính và điều trị “từ gốc”.
Với bệnh Vàng lá thối rễ do nấm hại, bà con có thể thực hiện ngay một số biện pháp quản lý sau:
5.1. Biện pháp canh tác:
– Bổ sung phân bón hợp lý và đầy đủ, chú trọng tawnng sử dụng phân có thành phần hữu cơ giúp đất tơi xốp, độ thông thoáng cao, hệ vi sinh vật đất đa dạng, tăng pH của đất.
– Thiết kế mương tưới tiêu nước tại các vườn có khả năng ngập úng, nhất là vào mùa mưa. Có giải pháp quản lý cỏ dại hợp lý để chống xói mòn đất và giữ nước chậm bốc hơi trong mùa nắng.
– Vườn chuẩn bị trồng mới nên xử lý đất kỹ ở hố trồng bằng phân hữu cơ và vôi để tiêu diệt nguồn bệnh. Tiêu hủy tàn dư thực vật đã nhiễm bệnh, đắp cao mô trồng Sầu riêng tránh tình trạng ngập úng.
5.2. Biện pháp hóa học:
Để phòng trừ nấm bệnh, tuyến trùng gây vàng lá thối rễ trên Sầu riêng, bà con có thể sử dụng các giải pháp hóa học. Tuy nhiên, cần lựa chọn các sản phẩm uy tín để đổ gốc hay phun lá mà không gây ảnh hưởng tới hệ vi sinh vật trong đất cũng như các loài thiên địch.
Các hoạt chất trừ nấm Phytopthora palmivora gây bệnh vàng lá thối rễ từ gốc an toàn, hiệu quả hàng đầu trên thị trường gồm có Fosetyl-aluminium, Phosphorous acid, Dimethomorph, Mancozeb + Metalaxyl,..
Tốt nhất, bà con nên lựa chọn các sản phẩm có chứa các hoạt chất trên với tiêu chuẩn thuộc nhóm 5GHS, được chuyên gia nông nghiệp khuyến cáo nên sử dụng cho cây ăn trái và rau màu. Các sản phẩm này cũng giúp bà con đảm bảo an toàn dư lượng thuốc BVTV khi thu hoạch và tiện truy xuất nguồn gốc theo tiêu chuẩn Vietgap, Globalgap…cho cả thị trường nội địa và xuất khẩu.
6. Một vài lưu ý để phòng ngừa và ngăn bệnh vàng lá thối rễ Sầu riêng tái phát
– Xử lý đất trồng kỹ lưỡng trước khi xuống giống. Vun đắp mô cao để tránh bị ngập úng.
– Bón bổ sung phân chuồng định kỳ giúp đất tơi xốp, giàu dinh dưỡng, giữ hệ sinh vật trong đất phát triển; quản lý tốt cỏ trong vườn, không tận diệt cỏ mà để lại một thảm hợp lý giúp đất được che phủ, giảm hiện tượng bốc hơi nước và tạo điều kiện cho các chủng nấm có lợi sinh sống.
– Xây dựng hệ thống thoát nước, tưới tiêu trong vườn tốt, tránh đọng nước trên bề mặt tiếp xúc.
– Vệ sinh vườn, đốn bỏ và tiêu hủy các cây chết, các phần cành lá nhiễm nấm bệnh…
– Thường xuyên thăm vườn để phát hiện bệnh sớm và có biện pháp xử lí kịp thời. Với bệnh vàng lá thối rễ thì khả năng phục hồi cao, ít ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của cây nếu được phát hiện và điều trị sớm.
– Rải vôi xung quanh tán cây và quét vôi lên gốc cây, cách mặt đất ít nhất 1m. Có thể phun thuốc trừ nấm lên toàn thân, cành, lá và đổ rễ định kỳ để ngăn ngừa nấm bệnh quay lại hoặc lây lan từ các vườn bên cạnh.
KẾT LUẬN
Khi thấy hiện tượng bệnh vàng lá thối rể trên cây Sầu riêng bà con cần lập tức xem xét rõ các biểu hiện bệnh để xác định nguyên nhân gây bệnh và tìm giải pháp xử lý.
Hy vọng những nội dung chia sẻ trên sẽ giúp bà con ứng dụng đúng cách để kiểm soát và phòng trị hiệu quả bệnh vàng lá thối rễ trên cây Sầu riêng. Chúc bà con mùa vụ bội thu, vườn Sầu riêng khỏe mạnh vững bền cho nhiều vụ thành công hơn nữa.
