Bệnh thán thư (anthracnose) là một trong những mối đe dọa lớn đối với cây sầu riêng, gây cháy lá, rụng hoa, thối trái non và làm giảm nghiêm trọng năng suất. Để giúp người trồng sầu riêng xử lý hiệu quả, bài viết này bacsygiadinh sẽ giới thiệu các hoạt chất trị bệnh thán thư được các chuyên gia khuyến cáo, cùng cách sử dụng an toàn, hiệu quả cao.
1. Bệnh thán thư trên sầu riêng là gì?
Bệnh thán thư trên cây sầu riêng chủ yếu do nấm Colletotrichum spp. (đặc biệt là Colletotrichum gloeosporioides) gây ra. Nấm này tấn công các bộ phận như lá, hoa, và trái non, để lại những vết cháy nâu đồng tâm trên lá, thối đen bông hoa và làm rụng trái non. Điều kiện thuận lợi cho bệnh phát triển bao gồm độ ẩm cao, nhiệt độ ấm và vườn cây rậm rạp thiếu thông thoáng. Nếu không xử lý sớm, bệnh có thể lây lan nhanh chóng qua gió, nước mưa, hoặc côn trùng.
2. Triệu chứng của bệnh thán thư trên sầu riêng
Các triệu chứng cụ thể bao gồm:
- Trên lá: Xuất hiện các vết lốm đốm nhỏ, sau lan rộng thành mảng màu nâu sẫm hoặc đen, thường có hình tròn đồng tâm hoặc không định hình, kèm theo các đường vân gợn sóng. Ban đầu, vết bệnh thường xuất hiện ở chóp hoặc mép lá, sau đó lan vào bên trong.
- Trên hoa: Các đốm nhỏ màu nâu nhạt hoặc đen xuất hiện trên cánh hoa hoặc nhụy, khiến hoa rụng sớm trước khi nở hoàn toàn, ảnh hưởng đến khả năng đậu trái.
- Trên quả: Vết bệnh bắt đầu từ các đốm nhỏ màu nâu ở hốc gai, sau lan rộng, làm quả chuyển màu đen ở giữa và có quầng vàng bên ngoài. Quả bị nhiễm bệnh nặng sẽ rụng, gây thiệt hại lớn về năng suất.
Bà con cần thăm vườn thường xuyên để phát hiện bệnh thán thư sớm
3. Các hoạt chất trị bệnh thán thư hiệu quả
Dựa trên các nghiên cứu từ Viện Bảo vệ Thực vật và kinh nghiệm thực tiễn từ các chuyên gia nông nghiệp, dưới đây là những hoạt chất được đánh giá cao trong việc phòng và trị bệnh thán thư trên sầu riêng:
3.1. Các hoạt chất trị bệnh thán thư mới xuất hiện
Khi bệnh thán thư bắt đầu xuất hiện trên cây sầu riêng, việc can thiệp kịp thời bằng các hoạt chất đặc trị sau đây là yếu tố then chốt để ngăn chặn sự lây lan và giảm thiểu thiệt hại.
- Mancozeb: Là hoạt chất tiếp xúc thuộc nhóm Dithiocarbamate, Mancozeb phá vỡ quá trình trao đổi chất của nấm, ngăn sự phát triển của bào tử. Lưu ý: Không có tính lưu dẫn, cần phun kỹ để phủ đều bề mặt lá.
- Hexaconazole: Thuộc nhóm Triazole, Hexaconazole có tác dụng nội hấp mạnh, giúp ức chế sinh tổng hợp Ergosterol trong màng tế bào nấm, từ đó kiểm soát hiệu quả bệnh thán thư trên cây sầu riêng.
3.2. Các hoạt chất trị bệnh thán thư ở giai đoạn nặng
Khi bệnh thán thư phát triển nghiêm trọng, cây sầu riêng có thể bị tổn thương nặng nề, làm giảm năng suất và chất lượng trái, đòi hỏi phải có biện pháp điều trị mạnh tay và kịp thời.
- Metalaxyl: Thuộc nhóm Phenylamide, Metalaxyl có tính nội hấp, được cây hấp thu qua lá và rễ, tiêu diệt nấm từ bên trong.
- Azoxystrobin + Difenoconazole: Hoạt chất Azoxystrobin thuộc nhóm Strobilurin, có khả năng ức chế quá trình hô hấp của nấm, ngăn chặn sự phát triển của bào tử. Azoxystrobin có tính thấm sâu và lưu dẫn, giúp bảo vệ cây từ bên trong. Hoạt chất này có hiệu quả cao, ít bị rửa trôi khi gặp mưa sau vài giờ phun, phù hợp với điều kiện mùa mưa. Còn Difenoconazole có tác dụng ngăn chặn sinh tổng hợp Ergosterol – thành phần quan trọng trong màng tế bào nấm, làm nấm chết dần. Đây là hoạt chất có tác động mạnh, thấm sâu nhanh, hiệu quả kéo dài.
- Propiconazole + Difenconazole: Propiconazole là một hoạt chất thuộc nhóm Triazole, có khả năng ức chế sinh tổng hợp Ergosterol, làm phá vỡ màng tế bào nấm Colletotrichum spp.
Metalaxyl có hiệu quả với nấm phát tán trong không khí và đất, bảo vệ lâu dài vườn cây
4. Cách sử dụng hoạt chất trị bệnh thán thư hiệu quả
Để đạt hiệu quả tối ưu và đảm bảo an toàn cho cây sầu riêng, người trồng cần tuân thủ các nguyên tắc sau:
- Phát hiện sớm: Thăm vườn thường xuyên, đặc biệt trong mùa mưa, để nhận biết vết bệnh từ giai đoạn đầu (vết cháy nhỏ ở mép lá, đốm đen trên bông). Lúc này cần sử dụng các hoạt chất như Mancozeb hoặc Hexaconazole để phun phòng. Liều lượng và tần suất phun cần tuân theo hướng dẫn của nhà sản xuất và tình hình thực tế của vườn cây.
- Phun đúng thời điểm: Phun thuốc vào sáng sớm hoặc chiều mát, tránh lúc trời nắng gắt hoặc mưa lớn.
- Phun luân phiên các gốc: Lên lịch phun cụ thể và luân phiên giữa các gốc sầu riêng để tránh nấm kháng thuốc.
- Kết hợp chăm sóc: Cắt tỉa cành lá thông thoáng, bón phân cân đối và cải tạo đất bằng Trichoderma để tăng sức đề kháng cho cây.
- An toàn thực phẩm: Tuân thủ thời gian cách ly của từng loại thuốc (thường 7-14 ngày) để tránh dư lượng hóa chất trong trái.
Phun thuốc với tần suất hợp lý để tránh kháng nấm
Các loại nấm gây hại trên sầu riêng không còn là nỗi lo lớn nếu người trồng nắm rõ các hoạt chất trị bệnh thán thư và áp dụng đúng cách. Hãy hành động ngay từ hôm nay để bảo vệ vườn sầu riêng của bạn, đảm bảo năng suất cao và chất lượng trái đạt tiêu chuẩn xuất khẩu.
