Bệnh thối trái sầu riêng nỗi ám ảnh của nhà vườn, không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng và uy tín của loại trái cây “vua” này. Vậy, nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng này? Làm thế nào để nhận biết sớm các dấu hiệu bệnh và áp dụng các biện pháp phòng trừ hiệu quả? Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn những thông tin chi tiết và hữu ích nhất về bệnh thối trái sầu riêng, từ đó giúp bạn bảo vệ vườn sầu riêng của mình khỏi nguy cơ tiềm ẩn này.
Ảnh: Sầu riêng bị thối trái hàng loạt gây ảnh hưởng lớn tới năng suất, phẩm chất và lợi nhuận
Để tìm hiểu rõ hơn về vấn đề này cũng như cập nhật một số giải pháp xử lý nhanh khi phát hiện những triệu chứng ban đầu của bệnh, mời bà con cùng Bác Sỹ Sầu Riêng theo dõi nội dung dưới đây.
Bệnh thối trái sầu riêng là gì? Nguyên nhân nhân gây hại
Bệnh thối trái sầu riêng, do nấm Phytophthora palmivora gây ra, là một trong những nỗi lo lớn nhất của người trồng sầu riêng. Bệnh này phát triển mạnh trong điều kiện thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều, gây ra những đốm đen trên trái, nhanh chóng lan rộng và làm thối nhũn thịt trái, kèm theo mùi hôi khó chịu. Không chỉ gây hại trên trái, nấm bệnh còn tấn công thân cây, tạo ra các vết nứt và chảy nhựa. Để phòng ngừa và điều trị hiệu quả, nhà vườn cần áp dụng các biện pháp quản lý vườn cây tổng hợp, bao gồm việc chọn giống khỏe mạnh, trồng cây với mật độ hợp lý, tỉa cành tạo tán, bón phân cân đối, thoát nước tốt và phun thuốc phòng trừ nấm bệnh định kỳ, đặc biệt là trong mùa mưa.
1. Dấu hiệu nhận biết sớm bệnh thối trái Sầu riêng
1.1. Biểu hiện thối trực tiếp trên trái Sầu riêng
Bệnh thối trái Sầu riêng là bệnh thường gặp trên cây sầu riêng được thấy với những biểu hiện khá rõ ràng như trái bị thối hàng loạt, phần đít trái thường xuất hiện dấu hiệu đầu tiên, thoạt đầu sẽ có những đốm nâu đen nhỏ, rồi lan rộng ra và có mầu sẫm dần, chuyển. Bệnh tiến triển thành từng lõm lan rộng và ăn sâu vào thịt trái, khiến phần thịt trái bị thối nhũn có mùi khó chịu. Trong thời tiết mưa nhiều, ẩm độ cao, vết bệnh có thể hình thành những tơ nấm trắng.
Cây sầu riêng mắc bệnh này sẽ khiến trái nhỏ, chín sớm, nghiêm trọng hơn có thể thối cả trái và lây lan sang những trái khác, cây khác…Bệnh xuất hiện trong mọi giai đoạn của trái từ non tới chín, kể cả sau khi thu hoạch bệnh vẫn đeo bám dai dẳng.
Tuy nhiên, những dấu hiệu này không đơn giản chỉ xuất hiện trên trái Sầu riêng bị thối, mà nó đã được hình thành từ lá, thân, cành với những dấu hiệu sớm mà bà con có thể nhận biết khi thăm vườn thường xuyên.
1.2. Biểu hiện nấm gây hại trên thân cây Sầu riêng
Khi cây Sầu riêng bị nấm bệnh tấn công, trên thân cây xuất hiện đốm sậm màu hơi ướt. Sau đó vết bệnh sẽ chuyển sang màu nâu đỏ, vỏ bị nứt và chảy ứa ra các giọt nhựa trong vàng, phần gỗ tại vết bệnh cũng hóa nâu.
1.3. Biểu hiện bệnh hại trên lá cây Sầu riêng:
Nấm bệnh tấn công trên lá làm cháy lá, lá vàng héo và rụng dần. Đôi khi bệnh còn gây hại trên các cành cao phía trên.
Vậy nên, ngay khi nhận thấy sự xuất hiện của đối tượng gây hại trên thân cây, lá cây, bà con đã cần xử lý ngay để chặn đứng sự gây hại, phòng trừ bệnh giúp hoa, trái an toàn phát triển và đạt năng suất, chất lượng tối ưu khi thu hoạch.
2. Nguyên nhân chính gây bệnh thối trái trên cây Sầu riêng
Vài năm gần đây, các nhà khoa học cây trồng đã ghi nhận thêm nhiều nguyên nhân gây bệnh thối trái trên cây Sầu riêng, tuy nhiên phần lớn nguyên nhân vẫn được xác định là do nấm Phytopthora Palmivora gây ra.
2.1. Nấm Phytopthora Palmivora gây hại trên trái và tất cả các bộ phận của cây Sầu riêng
Nấm Phytopthora palmivora gây hại trên nhiều bộ phận của cây từ rễ cho tới lá, hoa và trái. Bệnh làm trái nhỏ, chín sớm, bệnh nặng làm thối trái và lây lan sang những trái khác cây khác.
Bệnh có thể gây hại trong mọi giai đoạn phát triển của trái và tiến triển trên trái ngay cả sau khi thu hoạch. Đó chính là một trong những lý do các đơn vị kiểm dịch tại các nước nhập khẩu rất lo ngại bệnh hại này ảnh hưởng tới cây trồng sở tại và kiểm soát chặt chẽ khi nhập khẩu.
2.2. Môi trường ẩm ướt, ẩm độ cao là tác nhân khiến nấm gây hại nặng cho cây
Yếu tố môi trường cũng là tác nhân lớn khiến nấm bệnh phát triển mạnh và gây thối trái Sầu riêng nặng hơn. Bệnh thối trái thường xuất hiện nhiều vào mùa mưa hoặc khi có nhiều sương mù và nhiệt độ môi trường trong vườn thấp, thoát nước kém, ẩm độ cao.
2.3. Tiến triển bệnh thối trái Sầu riêng:
Từ các vết bệnh ban đầu của sợi nấm sẽ sản sinh rất nhiều bào tử và lây lan rất nhanh trong điều kiện có gió, mưa hay lũ lụt. Nguồn nước tưới trong vườn cũng là yếu tố làm cho nấm phát tán, lây lan. Nấm lưu tồn chủ yếu trong đất, trong nước và trong các bộ phận bị bệnh của cây.
Vườn cây ẩm thấp, không thông thoáng, rậm rạp, không cắt tỉa thường xuyên chính là điều kiện thuận lợi để nấm bệnh phát sinh và lây lan trên diện rộng.
Bên cạnh dó, vết đục của sâu đục trái còn tạo điều kiện cho bệnh phát triển mạnh hơn.
3. Bệnh thối trái gây ảnh hưởng lớn tới năng suất và phẩm chất trái Sầu riêng
3.1. Ghi nhận trên thực tế tác hại của bệnh thối trái trên cây Sầu riêng:
Như đã nêu ở trên, bệnh thối trái gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng Sầu riêng. Nhiều khu vực trồng Sầu lớn tại nước ta như Tây Nguyên, Đồng bằng sông Cửu Long đã ghi nhận hiện tượng nhiễm nấm gây thối trái, rụng tới 50% trái Sầu riêng giai đoạn non và khiến trái trưởng thành không đạt tiêu chuẩn, mẫu mã xấu, sượng múi, không bán được hoặc bán với giá thấp.
3.2. Thiệt hại do bệnh thối trái Sầu riêng gây ra:
Nguy hại hơn, nếu biểu hiện trên trái chỉ gây ảnh hưởng tới một mùa vụ thì những biểu hiện từ gốc, rễ, thân cành gây ảnh hưởng lâu dài tới cây, mất nhiều thời gian khắc phục và tốn kém chi phí hơn rất nhiều. Với những cây đang trong giai đoạn cho trái, nếu không khắc phục sớm và đúng cách, cây sẽ ngày càng cho trái ít đi, chất lượng thấp hơn và cuối cùng là suy kiệt, chết, phải đầu tư lại trong 3-5 năm không có thu hoạch. Đây sẽ là đòn chí mạng với kinh tế nhà vườn nếu thiếu vốn đầu tư.
Khi cây mắc bệnh và không xử lý nhanh, triệt để, bệnh lây lan ra cả vườn, có thể theo nguồn nước, công cụ lao động và người lao động lan ra các vườn khác gây hại trên diện rộng. Hơn thế nữa, với khả năng tồn dư và gây hại ngay cả sau khi thu hoạch, trái cây xuất khẩu sẽ mang mầm bệnh đi xa hơn và ảnh hưởng không nhỏ tới uy tín vùng trồng, uy tín trái Sầu riêng Việt Nam.
4. Các biện pháp phòng ngừa bệnh thối trái Sầu riêng
Một số nguyên tắc canh tác tổng hợp giúp giảm thiểu sự phát triển và lây lan nấm bệnh thường được các nhà vườn áp dụng bao gồm:
– Tùy giống mà thiết kế vườn cây với mật độ thích hợp. Lên luống đúng hướng để các cây có cơ hội tiếp xúc ánh nắng mặt trời tốt hơn
– Sầu riêng là cây ưa khô ráo nên cần đắp cao gốc để đảm bảo tiêu nước tốt sau khi mưa hay tưới nước.
– Cắt tỉa cành thường xuyên, đặc biệt những cành bị sâu bệnh trong mùa mưa để vườn thông thoáng.
– Bón phân cân đối và hợp lý.
– Chủ động phun và tưới thuốc phòng nấm bệnh sẽ giúp làm giảm chi phí xử lý khi cây mắc bệnh hoặc phải chặt bỏ do không còn khả năng sinh trái.
5. Giải pháp phòng trừ thối trái khi phát hiện nấm bệnh gây hại trên Sầu riêng
Trên nền canh tác tốt vừa nêu trên, bà con có thể cân nhắc sử dụng các giải pháp hóa học giúp phòng trừ nấm hại hiệu quả. Đặc biệt, đối với cây Sầu riêng thì nấm Phytopthora là loại gây hại lớn nhất nên cần lựa chọn các sản phẩm có khả năng ngăn ngừa các dòng nấm này.
5.1 Sử dụng những hoạt chất phòng trừ nấm bệnh
Ưu tiên các sản phẩm có cơ chế lưu dẫn hai chiều và tác động đa điểm tới nấm bệnh, vừa tiêu diệt nấm bệnh ở các giai đoạn gây hại. có khả năng kích thích cây tự tiết kháng thể diệt trừ nấm.
Các hoạt chất hiện được nhiều nhà vườn tin dùng và các chuyên gia nông nghiệp khuyến cáo sử dụng bao gồm Fosetyl-aluminium, Mancozeb + Metalaxyl, Phosphorous acid, Dimethomorph,…
5.2 Hướng dẫn xử lý nấm gây hại trên cây sầu riêng
Bà con lưu ý với mỗi biểu hiện gây hại của nấm trên từng bộ phận khác nhau thì cần các cách xử lý khác nhau để phòng trừ. Với bệnh thối trái, do nấm đã xâm nhập từ rễ tới thân, cành lá và gây hại cho trái, cần áp dụng đầy đủ các hình thức đổ gốc trừ nấm rễ, quết lên thân cây trừ bệnh nứt thân xì mủ và phun trên lá, thân cành để tăng khả năng phòng ngừa, bảo vệ.
Việc phun thuốc cần được thực hiện định kỳ hoặc ngay thời điểm phát hiện vết bệnh trên cây. Bà con cần đọc kỹ hướng dẫn sử dụng để dùng đúng liều lượng, tuân thủ quy tắc 4 đúng để vừa đạt hiệu quả lại vừa an toàn cho nông sản khi thu hoạch.
KẾT LUẬN
Bệnh thối trái sầu riêng là một trong những bệnh gây hại nghiêm trọng nhất trên cây sầu riêng, ảnh hưởng lớn đến năng suất và chất lượng quả. Việc phòng trừ bệnh hiệu quả đòi hỏi sự kết hợp của nhiều biện pháp, từ việc chăm sóc cây trồng đúng cách, sử dụng giống kháng bệnh, đến việc áp dụng các biện pháp hóa học và sinh học hợp lý. Qua bài viết này hi vọng có thể giúp bà con có những mua sầu riêng bội thu và chất lượng
